Κώστας Μυλωνάς : ¨Ποιός αποφασίζει το ποιός είναι «μεγάλος» συνθέτης; Οι τηλεοράσεις; Οι ίδιοι οι συνθέτες; Ποιός;¨

0

Συνέντευξη στην Ειρήνη Κουλούρη

Κι όμως, εγώ θα ξαναγράψω την ίδια εισαγωγή. Λέτε να με μηνύσουν για self-plagiarism? Ευπρόσδεκτη ! Νάχουμε και πιο πολλά hits, να φάνε και τα παιδιά μας ένα πιάτο φαγητό. Όχι! Δεν ντρέπομαι να το λέω! Επειδή έχω συγκεκριμένη άποψη για τους ανθρώπους που έχουν το πολύ χρήμα, όπως και για τους φτωχούς… Λοιπόν, γιατί; Τί είναι μιά εισαγωγή; Κανένα έργο τέχνης; Εγώ πάντως, δεν μπορώ να γράψω άλλη επειδή αυτά ακριβώς πιστεύω για τον Κώστα Μυλωνά. Και δεν μπορώ να αλλάξω αυτά που πιστεύω! Εκτός από ένα. Μου απαγόρευσε να ξαναγράψω τη λέξη σοφός ! Κι εγώ την αφαιρώ. Όχι επειδή δεν την πιστεύω και πολύ, και την παίρνω εύκολα πίσω, αντίθετα την πιστεύω ακράδαντα… Αλλά επειδή τον αγαπώ υπερβολικά. Και δεν θέλω να νοιώθει περίεργα. Είναι ο ίδιος όπως και η απίθανη γυναίκα του, τα δυό λατρεμένα μου διαμάντια! Νέοι σχετικά φίλοι, από πρόπερσυ που τους γνώρισα για την προηγούμενη συνέντευξη. Εξ άλλου, ας βλέπομε και τί σημαίνει ταπεινοφροσύνη. «Ακριβός» αλλά και καθημερινός. Διανοούμενος, αλλά και προσγειωμένος. Αυστηρός αλλά και χιουμορίστας. Σύνθετος, αλλά και απλός. Υπερευφυής αλλά και άκακος, ακομπλεξάριστος και αθώος σαν παιδί. Αρχοντικός, αλλά και ανθρωπιστής. Ευγενικός και γλυκός όσο δεν πάει άλλο. Αν δεν ήταν όλα αυτά μαζί, δεν θα ήταν ο απίθανος Κώστας Μυλωνάς!

Ειρήνη- Κύριε Μυλωνά, έχετε συνθέσει πανέμορφη μουσική, πανέμορφα τραγούδια. Σε ποίηση Μάνου Ελευθερίου, Λευτέρη Παπαδόπουλου, Κωστούλας Μητροπούλου, Γιάννη Νεργεπόντη, όμως ο κόσμος σας γνωρίζει, όπως μου το είχατε πει ο ίδιος, σαν συγγραφέα μάλλον.Κάποια τραγούδια σας από τον κύκλο Άσμα Ασμάτων, και πιο πολύ το «είναι δυνατή σαν θάνατος η αγάπη» σε μετάφραση/μετεγγραφή του Λευτέρη Παπαδόπουλου- εννοείται βέβαια ότι είναι μετάφραση από τους στίχους του βασιλιά Σολομώντα που βρίσκονται στην Παλαιά Διαθήκη- για μένα είναι από τα καλύτερα που έχουν φτιαχτεί σ΄αυτόν τον τόπο.Με επιδράσεις από παλιότερη μουσική, αλλά με μιά τελείως σημερινή, μοντέρνα αύρα. Τί κρίμα να μην ακούγονται από το ραδιόφωνο! Κ. Μ. –Κυρία Κουλούρη γιατί απορείτε; Σήμερα επικρατεί το «φαίνεσθαι» και όχι το «είναι». Πρώτα, το παιχνίδι το έπαιζαν οι εταιρίες, για να πουλήσουν τα προϊόντα τους. Σήμερα το παιχνίδι το παίζει η τηλεόραση. Το τραγούδι έχει καταντήσει ο,τιδήποτε άλλο εκτός από μουσική και στίχους. Είναι θέαμα, είναι επίδειξη θηλυκότητας και σεξουαλικής συμπεριφοράς, είναι ο,τιδήποτε άλλο εκτός από τραγούδι. Γιατί απορείτε; Γιατί να παίζονται αυτά τα τραγούδια; Κι εγώ μπορεί να απορώ, αλλά το ραδιόφωνο έχει άλλες επιλογές. Δυστυχώς το γούστο του ελληνικού κοινού –και δεν μιλάω για το σύνολο, γιατί πάντα υπάρχουν οάσεις σ΄αυτόν τον τόπο, σε όλα τα επίπεδα και σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής – έχει αλλάξει ριζικά. Τί να κάνουμε, εκεί το οδηγήσανε. Δεν μπορώ να καταλάβω τί γίνεται με το τραγούδι. Έχει χαθεί τελείως η μουσική; Το θέμα είναι, αν ζούσε ο Χατζηδάκις, τί θα έλεγε γι αυτή την κατάσταση.

Ειρήνη -Κουμαντάρουν κάποια άτομα, το play list στα ραδιόφωνα Κ. Μ. – Το ξέρω. Το παιχνίδι το έπαιζαν πρώτα οι εταιρίες με τις λίστες που έδιναν στους παραγωγούς του ραδιοφώνου της κρατικής αλλά και της «ελεύθερης» σε εισαγωγικά να το βάλετε αυτό -λεγόμενης -ραδιοφωνίας. Και τώρα το παίζουνε οι τηλεοράσεις. Που κι αυτές επιλέγουν αυτά που θέλουν να προβάλλουν ξέροντας ποιά είναι τα γούστα του ελληνικού κοινού. Ειρήνη -Σε αυτό το σημείο εγώ διαφωνώ λίγο, δεν θεωρώ ότι φταίει ο κόσμος που το υφίσταται αυτό. Είναι όπως και με την πολιτική. Ακριβώς το ίδιο. Θεωρώ ότι κάνουν πλύση εγκεφάλου στο κοινό, του επιβάλλουν ό,τι θέλουν. Το κοινό αποδέχεται παθητικά. Τα δικά σας λοιπόν τραγούδια, θεωρώ ότι απευθύνονται στο ευρύ κοινό. Δεν είναι «ασκήσεις επί χάρτου» ακατανόητα δηλαδή και χωρίς συναίσθημα. Κ. Μ. – Ναι. Στο σημείωμα που έχω στο ένθετο του δίσκου του Άσματος Ασμάτων λέω ότι η προσπάθειά μου ήταν να κάνω τραγούδια που να έχουν έντεχνες μουσικές χειρονομίες, δηλαδή να είναι κάτι παραπάνω από αυτό που έχει συνηθίσει να ακούει το αυτί μας, αλλά χωρίς να χάσουν τη δροσιά τους, την αμεσότητα και την λαϊκότητά τους. Δεν ξέρω πόσο το πέτυχα. Θυμάμαι ότι κάποτε ήθελαν να κάνουν μιά παράσταση του Άσματος Ασμάτων –ένας θίασος νομίζω της Μαίρης Ραζή- που έπαιζε κάπου εκεί σ΄ένα θέατρο στην οδό Ερμού. Και όταν είχαν έρθει σπίτι και τ΄ακούγανε, ένα απ΄αυτά τα τραγούδια το τραγουδούσανε όλοι μαζί την ώρα που τ΄ακούγανε για πρώτη φορά ! Επαναλάμβαναν το ρεφραίν. Ήταν σαν μιά Επτανησιακή καντάδα. Θέλω να πω ότι παρά τις έντεχνες χειρονομίες, είναι τραγούδια – όπως πολύ σωστά διαπιστώνετε- βατά. Που μπορούν να τραγουδηθούν.

Ειρήνη – Μου είχατε πει παλιά ότι ο Σταύρος Κουγιουμτζής σας θεωρούσε από τους καλύτερους Έλληνες συνθέτες. Δεν είναι κακό να το πείτε. Ξέρω ότι λέτε αλήθεια, δεν περιαυτολογείτε. Κ. Μ. –Με τον Σταύρο τον Κουγιουμτζή είχαμε μιά βαθειά επικοινωνία σ΄όλα τα επίπεδα. Όχι μόνο στη μουσική.Κι όταν είχα κάνει τον πρώτο δίσκο «Αναπολήσεις» κομμάτια για πιάνο που έπαιζε η Μαριάννα Τσίκα και τα έπαιξε πολύ ωραία, ο Σταύρος μου μιλούσε μιά ώρα στο τηλέφωνο. Μιά ώρα στην κυριολεξία. Και στο τέλος μου λέει : και για να μην σε κουράζω ρε φίλε, αν τα είχα γράψει εγώ αυτά θα ένοιωθα πολύ περήφανος.Σε θεωρώ έναν από τους σημαντικώτερους Έλληνες συνθέτες. Και να σκεφθείτε αγαπητή μου ότι οι Αναπολήσεις –δεν τα αρνιέμαι αυτά τα κομμάτια ούτε τα βάζω υποδεέστερα- δεν είναι από τις καλύτερές μου δουλειές, όσον αφορά τα κομμάτια για πιάνο.Τα επόμενα που ακολούθησαν με τη Ναταλία Μιχαηλίδου είναι πολύ καλύτερα. Αλλά δυστυχώς ο Σταύρος πέντε μέρες μετά από αυτό έφυγε από τη ζωή και δεν μπόρεσα να προλάβω να του πω «βρε Σταύρο εγώ ό,τι μου ζητήσεις το κάνω. Στο βιβλίο που σου έβγαλε ο Ιανός ήθελες ένα κείμενο δικό μου στο έγραψα. Στους δίσκους που έβγαλες ήθελες κείμενα δικά μου στα παραχωρούσα εγώ κι έλεγα ό,τι θέλεις κάνε, γράψε ό,τι θέλεις. Αυτό που μου είπες, γράψτο σ΄ένα χαρτί και βάλε την υπογραφή σου και δως μου το ! (Γελάει). Βέβαια, και για τα τραγούδια μου είχε πει το ίδιο ακούγοντάς τα, γιατί με καλούσε σχεδόν κάθε χρόνο στα Μουδανιά γιατί ήθελε να κάνουμε μαζί διακοπές, να συζητάμε, χαιρότανε τις κουβέντες μας. Και του είχα πάει κάποιους δίσκους μου τους οποίους άκουσε ένα μεσημέρι, κράτησε σημειώσεις κι όταν βγήκε έξω μου λέει ρε συ πού είσαι; Πού βρίσκεσαι; Εγώ σε θεωρώ έναν από τους πέντε καλύτερους Έλληνες τραγουδοποιούς. Ειρήνη -Αντίθετα λοιπόν, είστε γνωστός σαν συγγραφέας και γράφετε μάλιστα σε μία γλώσσα εκπληκτικά σαφή ακριβή και αναλυτική. Ο αναγνώστης μένει έκπληκτος… Θέλετε να μας μιλήσετε λίγο για το συγγραφικό σας έργο; Κ. Μ. –Τί να πω εγώ τώρα για τα βιβλία μου.Είχαν τρομακτική επιτυχία και σε πωλήσεις και σε απήχηση κυρίως από τα ΜΜΕ. Είχαν γραφεί εκπληκτικά πράγματα. Πήρα και το βραβείο δοκιμίου από το δήμο Αθηναίων για την ιστορία του ελληνικού τραγουδιού, που δεν το θεωρώ απ΄τα καλύτερά μου. Και στο διαγωνισμό είχαν λάβει μέρος τουλάχιστον τέσσερις Πανεπιστημιακοί δάσκαλοι . Θυμάμαι, όταν στο ποιητικό συμπόσιο της Πάτρας είχα συναντήσει τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων του είχα πει «ντέπομαι που πήρα εγώ το βραβείο όταν ήταν ονόματα σαν και το δικό σας, άλλα Πανεπιστημιακά ονόματα και μου είχε πει τότε «μα τί λες αγόρι μου ! Εγώ έκανα μιά μελέτη για τον Καβάφη, τέτοιες μελέτες έχουν γραφτεί πάρα πολλές. Εσύ έκανες κάτι που ήταν μιά παρθενική κατάθεση στον ελληνικό χώρο». Αλλά βέβαια, θεωρώ ότι το καλύτερό μου βιβλίο είναι το «Μουσική και Κινηματογράφος». Πριν περίπου δύο χρόνια που με είχε καλέσει στο Τρίτο πρόγραμμα ο Χρήστος ο Παπαγεωργίου για να μιλήσουμε γι αυτό το θέμα «Μουσική και Κινηματογράφος». Στην κυριολεξία είχαν σπάσει τα τηλέφωνα.Μέχρι πήραν απ΄την Ακαδημία Αθηνών και ρωτούσαν «ποιός είναι αυτός ο άνθρωπος;». Ήταν πραγματικά μιά πάρα πολύ σημαντική εμπειρία και μία πετυχημένη εκπομπή. Σπάνια-μούχε πει ο Χρήστος- παίρνει η εκπομπή τόσα τηλεφωνήματα. Ειρήνη – Πείτε μου με ποιόν τρόπο συνθέτετε; Κ. Μ. – Κοίταξε. Σ΄αυτό δεν μπορεί κανένας να σου δώσει μιά απάντηση. Με την καρδιά και το μυαλό! Ειρήνη -Αυτή είναι απάντηση ! Κ. Μ. –Με την καρδιά και το μυαλό. Βέβαια, βασισμένος στα ακούσματα που έχω από μικρό παιδί τα οποία ξεκινάν από Μπαχ, και καταλήγουνε στον Σοστακόβιτς, και στον Προκόφιεφ. Πώς συνθέτω. Κάποτε, είχαν ρωτήσει τον Artur Schnabel πώς συνέθετε. Ειρήνη -Τον διάσημο πιανίστα. Κ. Μ. – Τον μεγάλο πιανίστα και συνθέτη.Και λέει : «Κοιτάξτε, εγώ συνθέτω σαν τον Μότσαρτ, αλλά μόνο που δεν είμαι Μότσαρτ !(γέλια) Ειρήνη -Τί μπορεί να σας εμνεύσει; Κ. Μ. –Τίποτ΄άλλο εκτός απ΄την ίδια τη Μουσική !

Ειρήνη – Κύριε Μυλωνά, τί σκέπτεται ένας άνθρωπος που γνωρίζει την ιστορία της Μουσικής τόσο καλά όσο εσείς, όταν συλλογισθεί τη διαδρομή της μέσα στους αιώνες; Κ. Μ. – Νομίζω ότι η καλή μουσική που γράφτηκε τελείωσε γύρω στις 3 πρώτες δεκαετίες του 20ου αι. Απ΄το 1935-1940 και μετά ό,τι έχει γραφτεί από συνθέτες, που εντάξει, ακολούθησαν αυτό που λέμε την μοντερνιτέ, ακολούθησαν την πρωτοπορεία, πιστεύω όμως ότι δεν πρόκειται να μείνει έτσι όπως έχουν μείνει οι φούγκες του Μπαχ, η 6η συμφωνία του Τσαϊκόφσκυ, η συμφωνία του Νέου Κόσμου (Ντβόρζακ), η Σεχραζάτ του Κόρσακωφ. Ειρήνη -Πολλές φορές, όταν διαφημίζει η τηλεόραση μιά συναυλία που πρόκειται να γίνει από κάποιο συνθέτη, που για τον άλφα ή βήτα λόγο έχει αποκτήσει ένα όνομα, πώς σας φαίνεται το γεγονός ότι κάποιον τον αποκαλούν «μεγάλο» συνθέτη. Ποιός τους ανακηρύσσει «μεγάλους»; Ποιός είναι αυτός που αποφασίζει ποιός είναι μεγάλος συνθέτης, ποιός είναι μεσαίος και ποιός είναι μικρός; Κ. Μ. –Εγώ πραγματικά θυμώνω όταν το ακούω αυτό το πράγμα. Θυμώνω κυριολεκτικά.Διότι θυμάμαι ένα περιστατικό, όταν έβγαλα το πρώτο μου LP, που ήταν μιά ιδιωτική παραγωγή γιατί τα τραγούδια μου δεν τα έβγαζαν οι εταιρίες δίσκων, τα θεωρούσαν πολύ δύσκολα. Ένας δημοσιογράφος μιάς τοπικής εφημερίδας είχε γράψει Κώστας Μυλωνάς ένας μεγάλος συνθέτης. Τον πήρα τηλέφωνο και του λέω «αν δεν γράψεις στο επόμενο φύλλο με πηχιαίους τίτλους ότι εγώ αυτό που λες το αρνιέμαι, δεν το αποδέχομαι, θα σου κάνω μήνυση». Ειρήνη -Μόνο εσείς θα μπορούσατε να το πείτε αυτό ! Κ. Μ. –«μα, κύριε Μυλωνά, είναι μιά άποψη δική μου. Δεν μπορώ να την διατυπώσω;» Σε παρακαλώ, τότε γράψε ότι είναι άποψη δική σου, ο συνθέτης δεν τη δέχεται. Ειρήνη -Όλους τους αποκαλούν μεγάλους, ταλέντα, τεράστιους… Μας έχουν ζαλίσει. Κ. Μ. – Ναι. Ποιός αποφασίζει το ποιός είναι μεγάλος; Ειρήνη -Πάντα πίστευα ότι οι δημοσιογράφοι την κάνουν αυτή τη δουλειά. Φτιάχνουν παραμυθάκια. Και να ήξεραν και από μουσική… Κ. Μ. -Οι εταιρίες δίσκων; Παλιότερα. Οι τηλεοράσεις; Οι ίδιοι το αποφασίζουν ότι είναι μεγάλοι συνθέτες; Ειρήνη -Κύριε Μυλωνά σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την συνομιλία αυτή, που δώσατε στο περιοδικό paradoxic paragraphs K. M. –Kι εγώ σας ευχαριστώ πολύ https://www.youtube.com/watch?v=Ohu6NERyW78&list=UUIHeOm6Ruoo8yvXJzoJa_8Q&index=51&feature=plcp

«Δεν είχα σκεφτεί ποτέ να “μεταφράσω” το Άσμα Ασμάτων. Μ’ έσπρωξε σ’ αυτό η Ειρήνη Παπά, που ονειρευόταν να μελοποιηθεί το ποίημα και να παρουσιαστεί στη σκηνή από την ίδια, δύο τραγουδιστές και χορό (που να ‘ξερε ότι στους αρχαίους χρόνους απαγορευόταν να τραγουδιέται το Άσμα και ο Ραβή Ιωχανάν Μπεν Νουρή έλεγε πως όποιος στρογγυλεύει τη φωνή του, διαβάζοντάς το, δεν έχει μερίδιο στη μέλλουσα ζωή…). Άρχισα να μεταφράζω το Άσμα το Μάη του 1985. Το έργο, σε μια πρώτη μορφή, το τελείωσα στις 24 του ίδιου μήνα. Έκτοτε και ίσαμε σήμερα, που πήρε την οριστική του μορφή, το “πάλευα”, το άφηνα, το ξανάπιανα. Μεγάλο ρόλο στο να αποφασίσω να το βγάλω σε βιβλίο έπαιξε ο ποιητής Θανάσης Νιάρχος. Ο ίδιος έριξε και την ιδέα να το εικονογραφήσει ο Αλέκος Φασιανός. Ευχαριστώ την Ειρήνη, το Θανάση, τον Αλέκο και τον εκδότη Θανάση Καστανιώτη για τη συγκίνηση που μου ‘δωσαν όταν πήραν στα χέρια τους τα χειρόγραφά μου, τα διάβασαν και είπαν όλοι τον καλό τους λόγο. Μα πιο πολύ ευχαριστώ τη γυναίκα μου, Ραία Μουζενίδη, που αγάπησε βαθιά αυτό το έργο και το ‘χε στο ζεστό κόρφο της, από την αρχή, σαν μικρό παιδί.» Οκτώβρης 1994 Λευτέρης Παπαδόπουλος Από τον πρόλογο του βιβλίου του, Άσμα Ασμάτων, εκδ. Καστανιώτη, 1994

 Το περιοδικό δεν συμφωνεί απαραίτητα με τα γραφόμενα από έκαστο αρθρογράφο. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση άρθρου ή τμήματος άρθρου χωρίς την αναφορά του ονόματος του περιοδικού και του ονοματεπώνυμου ή ψευδώνυμου του αρθρογράφου.

Share.

About Author