Τάκης (Παναγιώτης) Κοζόκος : η μουσική με βοήθησε

0

Τάκης (Παναγιώτης) Κοζόκος : η μουσική με βοήθησε πάρα πολύ στο να καταλάβω τα εικαστικά όπως τα έχω καταλάβειo gliptis sto ergastirio tou. 2014

 Συνέντευξη στην Ειρήνη Κουλούρη                                                                              

Ειρήνη  -Κύριε Κοζόκο, θα αρχίσω λίγο παράδοξα αυτήν τη συνέντευξη. Τον τελευταίο χρόνο -δεν εξηγείται αλλοιώς, παρά μόνον επειδή έχω μιά έφηβη κόρη η οποία θέλει να δώσει εξετάσεις και να σπουδάσει στην Kαλών Τεχνών-, βλέπω συχνά στον ύπνο μου διάφορα εικαστικά έργα. Ότι βρίσκομαι σε εκθέσεις δηλαδή καλλιτεχνών.  Άρχισα να προβληματίζομαι, κυριολεκτικά χωρίς να το θέλω. Άρχισα να προσπαθώ να καταλάβω τί είναι εκείνο που ελκύει έναν εικαστικό, να ασχοληθεί με αυτά τα πράγματα. Και αυτούς τους προβληματισμούς δεν τους είχα ποτέ μου πριν, παρ΄ό,τι έχω και αδελφό που έχει σπουδάσει την ΑΣΚΤ και άλλους συγγενείς. Και κατάλαβα αρκετά καλά το πόσο ενδιαφέρον είναι.

Τ. Κ. –Ε, λογικό είναι ! Άμα δεν ξέρεις τη γλώσσα ενός πράγματος δεν μπορείς να τη διαβάσεις κιόλας!

Ειρήνη  -Να μπορείς να δημιουργείς με τα χέρια σου ό,τι επιθυμείς !

Τ. Κ.  –Αυτό πάντως κάνει ο άνθρωπος από την αρχή της ύπαρξής του μέχρι σήμερα. Δεν τό ΄χει σταματήσει ! Είναι ένα φυσικό δηλαδή πράγμα, το να σκέφτεται και να δηλώνει με τα χέρια του, τις σκέψεις του. Αυτό λέγεται «χειροσοφία» κιόλας. Σοφία που βγαίνει μέσα από την πρακτική των χεριών. Από εκεί δηλαδή ξεκίνησαν πάρα πολλά πράγματα που κατέληξαν προς την τέχνη. Η μελέτη μέσω της αφής. Η επεξεργασία μέσω της αφής.

Ειρήνη  – Οι απαντήσεις στα ερωτηματικά μου,όλες όμως μα όλες, ήρθανε όταν διάβασα μία συνέντευξή σας. Έχετε είδα, και μία καλή σχέση με τον Jung !

T.K.  –E, ναι, ναι ναι, ο Jung είναι από τους εμπνευστές μου !Γιατί είναι στον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ της πραγματικότητας και του φαντασιακού ας πούμε. Που, το φαντασιακό αυτό δεν είναι ακριβώς παραμύθι ! Γιατί στο μύθο τα πράγματα μέσα, παίρνουν διαφορετικό χαρακτήρα. Είναι δηλαδή ανθρώπινες αδυναμίες περισσότερο, που δίνουνε στους μύθους διάφορους χαρακτήρες. Η μυθολογία είναι ακριβώς το απέναντι από την πραγματικότητα. Δηλαδή αυτό που ξέρουμε, είναι οι φόβοι μας.

Ειρήνη  – Μιλάτε για το ομαδικό ασυνείδητο και τα λοιπά

Τ. Κ.  –Ναι, και ουσιαστικά μας συνδέει αυτό κιόλας με τους άλλους ανθρώπους. Γιατί, έχομε κοινά σύμβολα στο τέλος – τέλος μ΄όλον τον κόσμο. Πολλά πράγματα έχουν σχέση με τον Jung, δηλαδή. Που είναι πολύ επίκαιρος στο σήμερα. Δηλαδή το πού οδηγούνται σήμερα τα πράγματα.

 

Ειρήνη  – Έχετε πει «το θέμα και η συνηδειτοποίηση της οργάνωσης της σύνθεσης όλου του έργου μου γίνεται αργά. Ωριμάζουν όλα σιγά –σιγά και καθώς εξελίσσονται αυτοδιαμορφώνονται και παίρνουν μορφή και νόημα». Είναι λοιπόν κ. Κοζόκο τα έργα τέχνης, παιδιά της ελευθερίας οπωσδήποτε, έτσι;

Τ. Κ.  –Ε βέβαια ! Αυτό το λέω με την έννοια ότι ο κάθε καλλιτέχνης έχει το δικό του τρόπο να δουλεύει και να κάνει αυτό το οποίο έχει στο μυαλό του. Η δική μου πρακτική είναι στο να ανοίξω ουσιαστικά ένα διάλογο με ένα θέμα και να προσπαθήσω  να αποφύγω την πρόθεση να το χαρακτηρίσω από την αρχή, ή να το «λύσω». Και εκείνο το οποίο ουσιαστικά προσπαθώ είναι να το «ανοίξω» όσο γίνεται περισσότερο στα ερωτήματά του και απ΄τα ερωτήματα αυτά να κερδίσω μέσω της συνδιαλλαγής μαζί τους.Οπότε, ένα θέμα μπορεί να αρχίσει απ΄αυτόν τον παράγοντα και σιγά σιγά να εξελιχθεί σε κάτι τελείως διαφορετικό απ΄ό,τι   είχα σκεφτεί εγώ στην αρχή. Αφήνω πάρα πολλά παράθυρα ανοιχτά, έτσι που να μην εγκλωβίσω, να μην «λύσω» το πρόβλημα αλλά να το «ανοίξω» όσο γίνεται περισσότερο. Γιατί, αυτά τα πράγματα ολοκληρώνονται σιγά σιγά. Δηλαδή, μαθαίνω κάτι καινούριο από δω, κάτι καινούριο από κει, τα προσθέτω όλα αυτά. Και έτσι ουσιαστικά, όλο το έργο, δεν είναι μιά προσπάθεια να φτιάξω μιά μορφή στη γλυπτική, αλλά να φτιάξω ένα νόημα μέσα από όλα αυτά που συνδιαλέγομαι. Αυτό με ενδιαφέρει περισσότερο. Γι αυτό και τα έργα μου, είναι περισσότερο σαν παιχνιδάκια, δεν έχουνε ούτε σοβαρότητα, είναι ένα πράγμα χωρίς πρόθεση-όσο γίνεται-. Δεν θέλω να κάνω κάτι όμορφο,  κάτι άσχημο.

Ειρήνη  – Αν θυμάμαι καλά, ο Πικάσσο δεν είπε «πέρασα ολόκληρη τη ζωή μου για να μάθω να ζωγραφίζω όπως ένα μικρό παιδί, και μόλις τώρα που γερνάω το κατάφερα»;

Τ. Κ.  –Ναι. Την ίδια πρόθεση έχω κι εγώ, με άλλο μέσο. Αλλά, νομίζω αυτή είναι μιά πρόθεση, όσο μπορούμε να απελευθερώσουμε τα εικαστικά κι αυτού του τύπου την ενασχόλιση, από την καθημερινότητα και από τις αλήθειες. Και να τα βάλουμε σε ένα άλλο πλαίσιο. Γιατί, δεν είναι στη δουλειά τους επάνω να μιλάει για τις αλήθειες ή για τα ψέμματα. Έχει να κάνει με διάφορες παραλλαγές που μπορούν να έχουνε οι μορφές, οι έννοιες, αυτά τα πράγματα.

Ειρήνη  – Όταν λέτε «αλήθειες και ψέμματα» φαντάζομαι εννοείτε της … πολύ σκληρής πραγματικότητας, της στυγνής πραγματικότητας όπως τη λέω εγώ !

Τ. Κ. -Εννοώ ο,τιδήποτε έχει να κάνει με τους όρους αλήθεια ή ψέμμα. Η τέχνη προσπαθεί να τ΄αποφύγει αυτά τα πράγματα γιατί συνδιαλέγεται και με τα δύο. Δηλαδή, σε ένα σουρεαλιστικό έργο θα δεις πολλά ψέμματα μέσα. Αλλά είναι απαραίτητα για να γίνει το σουρεαλιστικό έργο του Dali. Πχ του Dali  όλο το υλικό, είναι ένα μεγάλο ψέμμα. Αλλά είναι χρήσιμο ψέμμα.

Ειρήνη  -Εσείς είσασταν μουσικός από παιδί…

Τ. Κ.  – Από μικρός ασχολιόμουν πρώτα απ΄όλα με μουσική και μετά με τα εικαστικά. Η μουσική με βοήθησε πάρα πολύ στο να καταλάβω τα εικαστικά όπως τα έχω καταλάβει.

Ειρήνη  – Αυτό ακριβώς ήθελα να σας ρωτήσω και με προλάβατε ! Αυτό που λέτε είναι πολύ ενδιαφέρον !Με ποιό είδος μουσικής ασχοληθήκατε, κατ αρχήν, να το ρωτήσω κι αυτό!

Τ. Κ.  –Κλασική μουσική, κιθάρα.

Ειρήνη  -Όχι τζαζ; Νόμιζα τζαζ !

Τ. Κ.  –Μετά. Μόνος μου έπαιζα τέτοια πράγματα. Ουσιαστικά, σπούδασα κλασική μουσική.

Ειρήνη  -Είπατε λοιπόν ότι η μουσική, σας έχει προσφέρει πολλά, στην επόμενη τέχνη με την οποία ασχοληθήκατε σε όλη την ζωή σας.

Τ. Κ.  – Βέβαια. Ουσιαστικά, και η μουσική είναι ένας λόγος να εκφράζεσαι με τον μουσικό τρόπο, και η γλυπτική είναι ένας τρόπος να εκφράζεσαι με τον τρόπο των κατασκευών. Πάντως, είναι δύο τρόποι να εκφράζεσαι. Είναι δηλαδή, δύο γλώσσες. Οπότε, σαν δύο γλώσσες, έχουν πάρα πολλά κοινά στοιχεία. Η μουσική πχ  επειδή είναι και η πρώτη, που έχει υπάρξει ποτέ στην ιστορία του ανθρώπου, είναι και η πρώτη τέχνη που ξεκίνησε αφηρημένα. Δεν ξεκίνησε με αναπαράσταση, ξεκίνησε με μουσικούς φθόγγους. Γι αυτόν το λόγο λοιπόν ανέπτυξε μιά γραμματική, ένα υπόβαθρο ας πούμε που είναι πάρα πολύ σοβαρό, το σοβαρώτερο νομίζω  απ΄όλες τις υπόλοιπες γλώσσες. Ακόμα και από την λογοτεχνία. Η μουσική είναι ακόμα πιο δουλεμένη ας πούμε, στη γραμματική της εννοώ. Δηλαδή, στο πώς φτιάχνεται η μουσική. Από κει λοιπόν, μπορείς να πάρεις πάρα πολλά στοιχεία, πχ  στοιχεία που έχουν να κάνουν με τη σύνθεση, το ρυθμό. Η μουσική έχει μία ρυθμολογία, ας πούμε. Το ίδιο πράγμα υπάρχει μέσα σε ένα έργο τέχνης. Μπορείς να βάλεις επαναληπτικά στοιχεία τα οποία δίνουν την αίσθηση του ρυθμού. Είτε με διακεκομμένες γραμμές, είτε με ο,τιδήποτε άλλο. Υπάρχουνε τρόποι να περάσεις τη γραμματική της μουσικής μέσα σε εικαστική τέχνη. Αυτό έχει επιχειρηθεί ανά τους αιώνες πάρα πολλές φορές. Και ειδικά στα μέσα του 20ού αιώνα. Το 1925 με 1938 έχουνε γίνει πάρα πολύ μεγάλα πειράματα που να συνδεθούν αυτές οι δύο γλώσσες.

Ειρήνη  -Για τον V. Kandinsky, μιλάτε βέβαια.

  1. K. Nαι. O Kandinsky προσπάθησε να φτιάξει την ένωση αυτήν, των δύο τεχνών. Ο Klee, όλη η σχολή του Μπαουχάους ασχολήθηκε μ΄αυτό το πράγμα περισσότερο. Και από αυτούς προέκυψε το μοντέρνο κίνημα όπως το ξέρουμε σήμερα της αρχιτεκτονικής, γλυπτικής κλ.

 

Ειρήνη  -Έχετε πει «χρησιμοποιώ στις εργασίες μου πληροφοριακό υλικό από το βυθό της ψυχής του ανθρώπου, τέτοια αποτυπώματα πολύ καθαρά υπάρχουν στη μυθολογία των λαών, στις θρησκείες αλλά και στους έρωτες των ανθρώπων».

Τ. Κ. -Πράγματα, δηλαδή τα οποία  έχουν σχέση με το πάθος μας.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ειρήνη  – Πανανθρώπινα…

Τ. Κ. – Ναι, γιατί το πάθος βγαίνει από τη λέξη «πάσχω».  Και έχει σχέση με μία εμπειρία του σώματος, που είναι ο πόθος. Εκεί λοιπόν απελευθερώνονται δυνάμεις οι οποίες δεν απελευθερώνονται στην καθημερινή μας ζωή. Είναι πολύ μεγάλες δυνάμεις. Ειδικά οι ερωτικές δυνάμεις, είναι εξαιρετικά δυνατές, παρασέρνουν τα πάντα. Γι αυτό λοιπόν πηγαίνω και ψάχνω αυτού του τύπου τα συναισθήματα, αυτού του τύπου τις καταγραφές των ανθρώπων από την ιστορία, που είχαν σχέση μ΄αυτόν τον παράγοντα, δηλ. της αλήθειας. Είναι αληθινά πράγματα αυτά. Δεν κάνουνε κάτι για να κάνουν κάτι άλλο. Κάνουν αυτό που πρέπει να κάνουν.

Ειρήνη  –  Έχετε πει επίσης, «προσπαθώ οι μορφές μου να κοιτούν το θεατή μέσα από το τζάμι της βιτρίνας, σαν να παρατηρούν κι αυτές αλλά και σαν να μας μιλούν, προσδοκώντας μιά νέα σχέση μαζί τους».

Τ. Κ.  –Ουσιαστικά είναι μιά αλληγορία αυτή η εικόνα. Επιχειρώ δηλαδή να δώσω στα πράγματα αυτή, την αντίστροφη εικόνα.Δηλαδή σαν η τέχνη να παρατηρεί και εμάς! Από μέσα προς τα έξω. Πώς είμαστε εμείς; -ας πούμε-.

Ειρήνη  -Έχουν δυνατή οντότητα, λοιπόν και αυτά !

Τ.Κ.  -Ναι ! Αλλά πάντως επιχειρώ να δώσω κι αυτήν τη διάσταση, δηλαδή  του σήμερα. Ή, του ανθρώπου, ακόμα και αυτού που ασχολείται με την τέχνη. Ή, αυτού που έχει αγάπη στην τέχνη.  Βάζω και αυτόν τον άνθρωπο σε ένα πλαίσιο μέσα. Δηλαδή, πώς είστε; Πώς είσαι άνθρωπε που ασχολείσαι με αυτά τα πράγματα; Σε ολοκληρώνουνε; Ολοκληρώνεσαι μέσα από αυτή τη διαδικασία; Ή είναι μιά διαδικασία φυγής και το όλο έργο ουσιαστικά μένει χωρίς φωνή; Δηλαδή, εσύ, πώς είσαι; Πώς συμπεριφέρεσαι; Γιατί πέρα απ΄αυτό ο άνθρωπος, ακόμα και ο φιλότεχνος, ακόμα και οι εικαστικοί και οι καλλιτέχνες, δεν είναι όλοι τους άνθρωποι που στέκονται στα πόδια τους αληθινά. Είναι πάρα πολύς ο χώρος μας, που διέπεται από κάλπηδες, από ψεύτες οι οποίοι χρησιμοποιούν την τέχνη περισσότερο για να καλύψουν άλλα πράγματα. Το ότι παράγουνε τέχνη το κάνουνε από εγωισμό, το κάνουνε για προσωπικούς λόγους, το κάνουνε για χιλιάδες άλλους λόγους. Γι αυτό μπαίνει αυτή η ματιά που σας λέω, που βάζω μέσα από τα έργα προς τα έξω προς μιά κατεύθυνση προς τους εικαστικούς, κι αυτούς που ασχολούνται με τα εικαστικά. Κι από την άλλη μεριά στον καθένα ο οποίος πορεύεται μπροστά από ένα έργο τέχνης.

Ειρήνη  -Πού μπορεί κανείς να δει έργα σας;

Τ. Κ.  -Υπάρχουνε έργα μου από δω κι από κει. Γενικώς τα δίνω τα έργα, δεν τα κρατάω. Έχω μιά συλλογή στο σπίτι από το αρχείο μου, αλλά γενικώς δεν θέλω να τα βλέπω και πολύ τα έργα μου.

Ειρήνη  -Τα φωτογραφίζετε;

Τ. Κ.  –Ναι, τα φωτογραφίζω, και τα δίνω. Δεν κρατάω έργα στο σπίτι. Το έργο θέλω να φεύγει. Δεν θέλω να το κοιτάω.

Ειρήνη  -Γιατί;

Τ. Κ.  – Γιατί βαριέμαι. Δεν το θέλω, τελείωσε η δουλειά του. Μετά, να πάει στη μαμά του ! Ξέρω ΄γω! Εκεί που πρέπει να πάει. Εγώ τί να το κάνω άλλο;

Ειρήνη  -Έχετε πει  «ο καλλιτέχνης μπορεί να είναι για την κοινωνία ένας ενδιάμεσος κρίκος μεταξύ της πραγματικότητας και της φαντασίας. Πατάει για λίγο με τα πόδια του στην πραγματικότητα αλλά μπορεί να μεταφέρει και λίγο από το φάος-φως της φαντασίας μας»

Τ. Κ.  –Ναι, ναι. Δηλαδή απ΄τη μιά μεριά στιγματίζω τη λέξη φως που βγαίνει απ΄τη λέξη φάος. Δηλαδή απ΄το φως δημιουργείται η φαντασία μας και από το φως δημιουργούνται οι μορφές. Αν δεν υπάρχει φως, δεν υπάρχουν μορφές. Άρα λοιπόν το φως είναι ο ενδιάμεσος κρίκος που στην περίπτωση αυτή έχει και το χαρακτήρα της καθαρότητας. Της όσο γίνεται πιο καθαρής προσέγγισης των πραγμάτων. Απ΄την άλλη μεριά, με το ένα πόδι στον κόσμο τούτο κι απ΄την άλλη στην φαντασία, είναι ο πραγματικός χαρακτήρας που πρέπει να έχει ένας καλλιτέχνης –πιστεύω εγώ. Δηλαδή αυτό που λέγαμε πριν, δεν είναι η δουλειά του να δουλεύει την αλήθεια. Δεν έχει σκοπό ο καλλιτέχνης να κάτσει κάτω και να εξερευνήσει τί είναι αληθινό και τί δεν είναι. Ο καλλιτέχνης πρέπει να εμπνευστεί απ΄το ο,τιδήποτε το οποίο σήμερα φαίνεται λάθος και αύριο μπορεί να είναι σωστό. Ή σήμερα μπορεί να είναι σωστό και αύριο λάθος. Δηλαδή κινείται σε χώρους που δεν είναι καθημερινοί, σημερινοί. Πολλά έργα καλλιτεχνών αναγνωρίζονται μετά από εκατό χρόνια. Και μέχρι να γίνει αυτή η αναγνώριση, δεν μπορεί να το διαβάσει ο άλλος και είναι εκτός εποχής πολλές φορές ο καλλιτέχνης. Άρα; Ποιός ο λόγος να είναι στραμένος προς τη γη, ή προς το φως;  Πρέπει να συνδυάσει και τα δύο.

Ειρήνη  -Λέτε για το μάρμαρο Πεντέλης  «είναι το τελειώτερο και το μαλακώτερο υλικό για το σχεδιασμό γκρίζων τόνων, αλλά και ως προς την διαύγεια του φωτός».  Επειδή δεν είμαι εικαστικός, μπορείτε να μου δώσετε να καταλάβω αυτό που λέτε για τους γκρίζους τόνους;  Ώστε ένας γλύπτης, υπολογίζει από πριν πού θα είναι οι σκιές;

Τ. Κ.  –Αν έχεις ένα λευκό μάρμαρο και τραβήξεις επάνω μιά χαρακιά και το βάλεις στο φώς, δεν θάχεις ένα άσπρο μάρμαρο με μιά μαύρη γραμμή στη μέση; Αυτή την γραμμή λοιπόν, άμα την κόψεις πιο πλάγια, όχι τόσο κάθετα, τότε το φως θα  πέφτει πιο μαλακά. Άρα αυτή η σκούρα γραμμή σου, θα γίνεται πιο γκρίζα. Όσο πιο πλάγια τη στρέφεις δε τη γραμμή σου,  τόσο περισσότερο φως θα πέφτει μέσα. Τόσο περισσότερο γκρίζο θα είναι. Και ουσιαστικά είναι σα να κάνεις μαυρόασπρη ζωγραφική.

Ειρήνη  -Φοβερά ενδιαφέρον !

Τ. Κ.  –Πάρα πολύ ενδιαφέρουσα είναι η γλυπτική ! Είναι ένας κόσμος ο οποίος είναι έξω από αυτό που γνωρίζουμε, στο κατασκευαστικό του μέρος. Όπου παράγεται η μορφή. Είναι όλη η διαδικασία πριν, το σπουδαίο. Αυτό συμβαίνει όταν σπουδάζουμε αυτή τη δουλειά. Όταν σπουδάζουμε σωστά, εννοώ. Όχι όταν κάνουμε πλάκα.

Ειρήνη  -Ωστόσο όμως, όταν λέμε  ¨γλυπτική¨ στο μυαλό μας κατ αρχήν έρχονται αυτά τα αγάλματα τα βαρετά που όλοι βλέπαμε από πολύ μικροί.

Τ. Κ.  –Εννοείς τα αρχαία περισσότερο;

Ειρήνη  -Όχι ! καθόλου ! Τα αρχαία είναι αριστουργήματα ! Είναι ποιήματα… Εννοώ τους ανδριάντες που φτιάχνουνε τα δημαρχεία, και τα τέτοια !

Τ. Κ.  –Α, αυτά είναι έργα τα οποία έχουν άλλο χαρακτήρα. Αυτά είναι έργα, τώρα, που θέλει πολλή κουβέντα. Η γλυπτική στην Ελλάδα ξεκίνησε σαν αυτόνομη τέχνη μετά το ΄60-΄70. Ως τότε υπήρχε μόνο μνημειακή τέχνη. Δεν υπήρχε δηλαδή, το έργο τέχνης το οποίο το βάζεις στο σπίτι σου στο σαλόνι κτλ. Υπήρχαν μόνο έργα μνημειακά. Και τα μνημειακά έργα εξυπηρετούν την ανάγκη ενός κράτους να φτιάξει μιά ιστορία. Τίποτε άλλο. Αυτό που συμβαίνει στα Σκόπια δηλαδή σήμερα που έχουνε πλακωθεί και φτιάχνουνε αγάλματα με μεγαλέξανδρους, με ναούς κτλ, δεν το κάνουνε για αισθητικούς λόγους. Το κάνουν για να στήσουν τη δική τους ιστορία. Έτσι κι εμείς εδώ λοιπόν, μετά το ΄21 και μ΄όλα αυτά τα ιστορικά που γνωρίζουμε για τη χώρα μας, η Ελλάδα έπρεπε να αποκτήσει ένα χαρακτήρα. Και αποφασίστηκε να είναι ο χαρακτήρας αυτός. Δηλαδή πατρίς, θρησκεία, οικογένεια.

Ειρήνη  -Αυτό πήγα να πω κι εγώ τώρα !

Τ. Κ. Ναι, αυτό.Από κει και πέρα ξεκινήσαν αυτά τα πράγματα με τους ήρωες του ΄21 που de facto αποδεχόμαστε ότι η επανάσταση αυτή είναι αυτό που μας έχουν διδάξει και οι άνθρωποι κάναν αυτά –μιάς και μιλάμε τώρα για αλήθεια και ψέμματα- αυτά όλα είναι ερμηνείες για να φτιαχτεί το ελληνικό κράτος όπως φτιάχτηκε. Η ιστορία όπως την ξέρω εγώ τουλάχιστον, είναι ψεύτικη όλη. Εκεί λοιπόν θα δεις έργα που είναι μόνο αυτού του τύπου. Είτε έργα που έχουν σχέση με το ΄21, είτε έργα με τους πολέμους, είτε με την εθνική αντίσταση είτε έργα με εθνικότητες, όπως είναι οι Πόντιοι, οι Μικρασιάτες, που όλοι αυτοί προσπαθούν να ενοποιηθούν σε μία χώρα, σ΄ένα κράτος με κοινή ιστορία.

Ειρήνη  -Λοιπόν, ως την δεκαετία του ΄70, οι γλύπτες στην Ελλάδα έκαναν ανδριάντες;

Τ. Κ.  –Ναι, ανδριάντες μόνο !

Ειρήνη  – Τραγικό !

Τ. Κ.  –Παραγγελίες ουσιαστικά, νεκροταφεία, οικοδομές και τέτοια !

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ειρήνη  -Τραγωδία. Μιά τόσο σημαντική τέχνη.

Τ. Κ.  – Ναι, δεν υπήρχε χώρος γι αυτήν.

 

Ειρήνη  – Πείτε μου πέντε αγαπημένα σας βιβλία!

Τ. Κ.  –Πέντε; Να σκεφτώ τώρα. Γιατί είναι πάρα πολλά τα αγαπημένα μου βιβλία. Και ξέρεις, μου αρέσουν κομμάτια από δω, κομμάτια από κει. Ένα που μου αρέσει πάρα πολύ είναι για την Marguerite Yourcenar, μια συνέντευξη της Josyane Savigneau : Εκδόσεις Χατζηνικολή 1990. Η  Marguerite Yourcenar είναι η πρώτη γαλλίδα που μπήκε στην Γαλλική Ακαδημία. Πριν απαγορευόταν να μπουν γυναίκες.Είναι μιά εκπληκτική συγγραφέας και διανοούμενη.  Αυτό το βιβλίο μου έχει κάνει πάρα πολλή εντύπωση.

Ειρήνη  -Άλλο;

Τ. Κ.  –Του Οδυσσέα Ελύτη, αυτό που είναι με τα όνειρά του

Ειρήνη  -Ξέρω ποιό λέτε, το έχω, είναι εκπληκτικό. Με ανοιχτά χαρτιά.

Τ. Κ. –Είναι από τα αγαπημένα μου βιβλία. Είναι επίσης το μανιφέστο του Σουρεαλισμού του Αντρέ Μπρετόν, τα μαθήματα της σχολής του Μπαουχάους του P. Klee. Του Jung είναι πάρα πολλά γι αυτό δεν σου λέω κανένα ! Τέλος πάντων ! Του Jung μου αρέσει πάρα πολύ το «ο άνθρωπος και τα σύμβολά του». Ο πιο αγαπημένος μου λογοτέχνης είναι ο Άγγελος Τερζάκης, που αγαπάω πάρα πολύ όλα του τα έργα. Με συγκινεί πάρα πολύ.

Ειρήνη  – Ξέρετε, έχω παρατηρήσει, ότι εσείς οι εικαστικοί έχετε μιά άλλη ηρεμία.

Τ. Κ.  – Δεν νομίζω ! Όλοι έχουμε σαν άνθρωποι τα ίδια ζητήματα να αντιμετωπίσουμε

Ειρήνη  -Είναι κάποιες δουλειές που δεν θέλουν άγχος, θέλουν απέραντη υπομονή και ηρεμία, και γι αυτό ¨ασκείται¨ο άνθρωπος και συνηθίζει

Τ. Κ.  – Υπάρχουν και πάρα πολλοί νευρικοί και νευρόσπαστοι. Πάρα πολλοί είναι και πολύ κακοί χαρακτήρες. Σαν ανθρώπους περισσότερο πρέπει να τους δεις παρά σαν εικαστικούς. Γιατί οι εικαστικοί είναι μιά παράξενη φάρα. Τους έχω ζήσει και από μέσα. Είναι και λίγο μύθος  αυτά γύρω απ΄τον εικαστικό. Εν δυνάμει μπορεί να έχουμε μία ηρεμία. Μπορεί. Εγώ αισθάνομαι αυτήν την ηρεμία. Αλλά δεν το βλέπω γύρω γύρω. Γύρω γύρω βλέπω στους εικαστικούς την ίδια αγριάδα και την ίδια ψευτιά και την ίδια επίθεση όπως είναι και στον άλλο, υπόλοιπο κόσμο. Είναι θέμα ανθρώπου περισσότερο. Και καλλιέργειας. Και όλα αυτά τα πράγματα περί κακίας και λοιπά, έχουν σχέση με την γνώση. Δηλαδή η κακία –όπως έλεγε κι ο Πλάτωνας είναι θέμα αγνωσίας. Δεν είναι τίποτ΄άλλο. Δηλαδή ο κάθε άνθρωπος αντιμετωπίζει προβλήματα γνώσης και αγνωσίας, είτε είναι καλλιτέχνης είτε ο,τιδήποτε.

Ειρήνη  – Τελικά κύριε Κοζόκο υπάρχουν πολύ αξιόλογοι Έλληνες γλύπτες…

Τ. Κ.  –Γενικά η γλυπτική επειδή είναι μιά πάρα πολύ σύγχρονη τέχνη και βάζει πάρα πολλά -και με πολύ σοβαρό τρόπο- ερωτήματα, είναι μιά τέχνη η οποία εξελίσσεται συνεχώς. Και είναι πολύ σύγχρονη, δηλαδή χρησιμοποιεί τη σύγχρονη τεχνολογία, τα σύγχρονα μέσα, τις σύγχρονες επιστήμες, χρησιμοποιεί δηλαδή ένα υλικό το οποίο σήμερα είναι στη διάθεση των ανθρώπων. Γιαυτό και έχει προχωρήσει η γλυπτική αρκετά. Και σαν τρισδιάστατη τέχνη, επειδή απαιτεί και μία τρισδιάστατη αντίληψη στα πράγματα, δηλαδή να βλέπεις τα πράγματα με πολλούς τρόπους για να μπορείς να τα φτιάξεις μπροστά σου. Πιστεύω ότι είναι από τις τέχνες που μπορεί να αναπτύξουν ένα πάρα πολύ ιδιαίτερο «λόγο». Όπως είναι σήμερα ο κινηματογράφος παραδείγματος χάριν. Που σήμερα αυτός μιλάει. Η κινούμενη εικόνα μιλάει. Αλλά πιστεύω ότι σιγά σιγά και η γλυπτική θα αποκτήσει ένα πάρα πολύ σοβαρό «λόγο» στα πράγματα.

Ειρήνη  -Διδάσκετε και στο Πανεπιστήμιο, για πείτε μας τί συμβαίνει εκεί!

Τ. Κ.  –Είμαι ουσιαστικά τριάντα χρόνια στην εκπαίδευση. Το όνειρό μου ήτανε πάντα να φτιάχνω εκπαιδευτικά προγράμματα, που να έχουν πολιτιστικό χαρακτήρα. Είμαι μόνιμο μέλος. Κάνω στην Αρχιτεκτονική εικαστικά.

Ειρήνη  -Διδάσκουν εικαστικά στην Αρχιτεκτονική;

Τ. Κ.  -Ναι, ναι γλυπτική, ζωγραφική, τα πάντα. Επειδή λοιπόν ασχολούμαι τριάντα χρόνια με το θέμα το ουσιαστικό της διδασκαλίας- επειδή πιστεύω ότι η πιο σοβαρή δουλειά που έχω κάνει και ο χρόνος που έχω δώσει περισσότερο είναι στην εκπαίδευση – είχα σκοπό να φτιάξω εκπαιδευτικά προγράμματα που να έχουν σχέση με τον πολιτισμό γενικώτερα. Και με συνδυασμό Τεχνών. Δεν ήθελα μόνον Γλυπτική, μόνο Ζωγραφική. Ήθελα δηλαδή να φτιάξω σχολές, ή πρότυπο σχολών που να μπορούνε τα παιδιά να ακούσουν και λίγο από Μουσική, και λίγο από Λογοτεχνία και λίγο από Γλυπτική και λίγο από Ζωγραφική, ξέρεις, να αποκτήσουνε ένα λόγο. Να καταλάβουνε  πρώτα απ΄όλα τον λόγο που ασχολούνται αυτές οι Τέχνες.  Και να συνδυαστούν όλα αυτά τα πράγματα μεταξύ τους. Να γίνει ουσιαστικά πολιτισμιακό το πράγμα. Όχι απλά Τέχνη, «μαθαίνω τώρα να κάνω γλυπτική». Ήθελα να το ανοίξω πολύ πιο μακριά αυτό το θέμα. Γιαυτό έβαλα μέσα πάρα πολλά μαθήματα. Έβαλα Φιλοσοφία, έβαλα Φυσική, έβαλα Μαθηματικά, έβαλα Μουσική, έβαλα Κινηματογράφο, πολλά. Πάντα με γνώμονα να διασπάσω αυτό το οποίο θα βρει ο φοιτητής. Δηλαδή, αυτό που θα βρει και θα του πιστοποιήσει ότι είναι κάτι αληθινό, να του το διαλύσω. Ν΄ αναγκαστεί ο ίδιος δηλαδή να μπει στη διαδικασία της έρευνας και να ψάξει ο ίδιος αυτό που γι αυτόν είναι το ωραίο ή το καλό, ή το σωστό ή το άσχημο. Για να το κάνει λοιπόν αυτό όμως, χρειάζεται μέσα· και πολλά μέσα.  Έκανα αυτά τα προγράμματα τα οποία ήταν γύρω από τα εικαστικά, αλλά ήταν γενικού χαρακτήρα. Δηλαδή έβαζα τα παιδιά να κάνουν και θέατρο ακόμ α- ακόμα.

Ειρήνη  – Είδα σε βίντεο μαθητές σας και θαύμασα τη δουλειά τους. Εκπληκτική δουλειά.

Τ. Κ.  –Τώρα πλέον έχω πάρα πολύ λίγους μαθητές.

Ειρήνη  -Μου φέρνετε ένα θέμα στο μυαλό. Ξέρετε, δεν έχουν όλοι – γενικά μιλώ, για όλη την εκπαίδευση, είτε για Μαθηματικά, είτε για Μουσική – ικανότητες να μεταλαμπαδεύσουν γνώση.Προφανώς, εσείς έχετε το χάρισμα αυτό.

Τ. Κ.   –Ναι. Ίσως επειδή από μικρός ασχολήθηκα με αυτό και ίσως και επειδή και εγώ αντιμετώπισα πάρα πολλά προβλήματα και για να σπουδάσω αλλά και για να σταθώ στα πόδια μου. Και επειδή μου αρέσει γενικά και η προσπάθεια. Αλλά και γενικά ο άνθρωπος. Μου αρέσει πολύ ο άνθρωπος, ακόμα και στη μεγάλη του βλακεία δηλαδή· τον χαίρομαι. Οι βλακείες των ανθρώπων είναι άπειρες. Μου αρέσουν οι άνθρωποι γενικώς, οι οποίοι προσπαθούν με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο. Επειδή κι εγώ τα βρήκα πολύ δύσκολα για να τα καταφέρω, μπήκα σ΄αυτήν τη διαδικασία της εκπαίδευσης και της συμμετοχής μου με άλλους ανθρώπους. Από κει και πέρα όμως, μέσα στα μαθήματα αυτά που έκανα και με τις ομάδες που συνεργάστηκα, άρχισα κι εγώ να μαθαίνω πολλά πράγματα απ΄τους ανθρώπους.  Είχα μιά ομάδα με Φυσικούς απ΄το Δημόκριτο κάποτε. Μου μάθανε ένα κάρο πράγματα. Οπότε, αυτή η εκπαίδευση ήταν και προς εμένα. Κι εγώ μάθαινα, κι εγώ μαθαίνω.

kozokos 2

Ειρήνη  – Υπάρχουν όμως δυστυχώς  κ. Κοζόκο  πολύ μεγάλοι καλλιτέχνες, τεράστιοι, οι οποίοι δεν μπορούν να μεταδώσουν τίποτα. Και μοιάζει για τον μαθητή ένας τεράστιος εγωισμός.  Κι όσο δεν μπορούν να διδάξουν, τόσο πιο εγωιστές φαίνονται στα μάτια του μαθητή. Ας αφήσουμε κατά μέρος και τις περιαυτολογίες τους κι από πάνω. Οπότε, το αποτέλεσμα είναι ότι κομπλεξαρίζεται άσχημα ο μαθητής.

Τ. Κ.  –Είναι κι αυτό πάρα πολύ δυνατό.  Όπως το λέτε, όπως το λέτε. Η εκπαίδευση είναι απ΄τα πιο δύσκολα πράγματα.

Ειρήνη  -Είναι σα να λες στον άλλο ¨είσαι βλάκας¨. Και το θέμα το έχω συζητήσει και με πολύ σπουδαίο επιστήμονα. Εκείνη την ώρα σε τίποτα δεν διαφέρει :  είναι σα να βρίζει ο δάσκαλος το μαθητή.

Τ. Κ.  –Μην το συζητάμε. Τά ΄χω ζήσει τριάντα χρόνια σας λέω, τα ξέρω κι από μέσα…

Ειρήνη  -Κύριε Κοζόκο σας ευχαριστώ πάρα πολύ

Τ. Κ. –Κι εγώ σας ευχαριστώ πάρα πολύ

 Το περιοδικό δεν συμφωνεί απαραίτητα με τα γραφόμενα από έκαστο αρθρογράφο. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση άρθρου ή τμήματος άρθρου χωρίς την αναφορά του ονόματος του περιοδικού και του ονοματεπώνυμου ή ψευδώνυμου του αρθρογράφου.

Share.

About Author